Công nghiệp hỗ trợ (CNHT) ngành sản xuất, lắp ráp ô tô ở Việt Nam gồm cả DN FDI và DN nội địa đã được được những thành tựu nhất định nhưng khó khăn còn rất lớn và cần có những đột phá về thực thi chính sách.

Đến nay đã có 358 DN sản xuất liên quan đến ô tô, trong đó có 50 DN lắp ráp ô tô, 45 DN sản xuất khung gầm, thân xe và thùng xe, 214 DN sản xuất linh kiện phụ tùng ô tô… số lượng trên thấp hơn rất nhiều so với 385 DN ở Malaysia và 2500 DN ở Thái Lan về sản xuất linh kiện phụ tùng ô tô.

CNHT ngành sản xuất, lắp ráp ô tô ở Việt Nam mới chỉ sản xuất được một số nhóm linh kiện, phụ tùng  như chi tiết cấu thành khung gầm xe, thùng xe, vỏ cabin, cửa xe, săm lốp, bộ tản nhiệt, dây phanh, dây dẫn điện, trục dẫn, vành bánh xe, nhíp lò xo, ống xả, ruột két nước, hộp số, vô lăng, van điều khiển trong hộp số tự động, điều khí trong động cơ, sơmi xi- lanh, ghế ngồi, bàn đạp chân ga, chân phanh, ăng ten cho radio trong xe, một số sản phẩm đúc kim, một số chi tiết composite…

Đối với các chủng loại xe tải, xe khách từ 10 chỗ ngồi trở lên, xe chuyên dụng sản xuất trong nước đã đạt tỷ lệ nội địa hoá cao, đáp ứng về cơ bản, cụ thể, xe tải 7 tấn đã đáp ứng khoảng 70% nhu cầu với tỷ lệ nội địa hoá trung bình 55%; xe khách từ 10 chỗ ngồi trở lên, một số loại xe chuyên dụng đáp ứng khoảng 90% nhu cầu tỷ lệ nội địa hoá đạt từ 45-55%. Một số phụ tùng linh kiện đã xuất khẩu sang thị trường Lào, Campuchia, Myanmar, Trung Mỹ. Tỷ lệ nội địa hoá đối với xe cá nhân đến 9 chỗ ngồi đạt thấp, đến nay mới đạt bình quân khoảng 7-10%, trong đó Thaco đạt 15-18%, Toyota Việt Nam đạt 37% đối với riêng dòng xe Innova, thấp hơn mục tiêu đề ra.

Phụ tùng, linh kiện chủ yếu được sản xuất và nhập khẩu từ DN FDI, tỷ lệ đặt hàng phụ tùng linh kiện từ DN nội địa cung cấp rất thấp. Trong số các DN cung cấp hiện có, hơn 90% là DN FDI, chỉ có số ít DN trong nước có thể tham gia vào mạng lưới của DN cung cấp cho các DN sản xuất lắp ráp ô tô ở Việt Nam.

Một trong những khó khăn với các doanh nghiệp này là quy mô thị trường nhỏ (năm 2017 khoảng 300 nghìn xe) làm chi phí khấu hao máy móc lớn.

Theo Ông Shinjiro Kajikawa, Phó tổng giám đốc Toyota Việt Nam, nếu đầu tư 12 triệu USD trong vòng 5 năm (thời gian khấu hao), sản lượng là 20 nghìn linh kiện/năm thì doanh nghiệp chỉ giảm được 5 USD chi phí trên mỗi linh kiện, tương ứng 10 nghìn USD. Như vậy, trong vòng 5 năm không thu hồi đủ vốn đầu tư. Còn nếu sản lượng là 40 nghìn linh kiện thì doanh nghiệp tiết giảm chi phí được 48USD mỗi bộ kinh kiện, tương ứng 1,9 triệu USD/năm, 10 triệu USD trong vòng 5 năm. Còn sản lượng 60 nghìn linh kiện, mỗi năm sẽ tiết giảm được 3,8 triệu USD, mới đạt yêu cầu thu hồi vốn. Đối chiếu vào thị trường Việt Nam, ông Shinjiro Kajikawa cho rằng, quy mô không đủ lớn để thu hồi vốn trong 5 năm. Các chính sách đã được cân nhắc, tuy nhiên chưa có chính sách nào có thể giải quyết được vấn đề sản lượng.

Bên cạnh dung lượng thị trường nhỏ, bị phân tán bởi nhiều nhà lắp ráp và nhiều model khác nhau khiến cho các công ty sản xuất trong ngành ô tô khó đầu tư, phát triển sản xuất hàng loạt, các doanh nghiệp CNHT chưa đủ khả năng tiếp cận các chuỗi sản xuất ô tô ở nước ngoài; Cũng chưa tạo được sự hợp tác, liên kết và chuyên môn hóa giữa các DN trong sản xuất – lắp ráp ô tô và sản xuất phụ tùng, linh kiện; chưa hình thành được hệ thống các nhà  cung cấp nguyên vật liệu và sản xuất linh kiện quy mô lớn; năng lực sản xuất của doanh nghiệp trong nước còn thấp; chất lượng nguồn nhân lực thấp…

Hiện tại chúng ta vẫn chưa chủ động được các vật liệu cơ bản phục vụ sản xuất các sản phẩm CNHT ngành ô tô như thép chế tạo, nhựa và chất dẻo.. chủ yếu vẫn phải nhập khẩu. Sự phụ thuộc này đã làm giảm tính chủ động trong sản xuất và giảm sức cạnh tranh của sản phẩm.

Ngoài ra, các chính sách hỗ trợ, ưu đãi đã có được quy định trong Nghị định 116 của CP về phát triển CNHT và QĐ 68/CP về phê duyệt chương trình phát triển CNHT.. tuy nhiên do thời gian triển khai thực hiện ngắn nên chưa  phát huy hiệu quả rõ rệt.       

Theo các chuyên gia, Nếu không có bước đột phá trong thực thi, rất khó có thể phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ ngành ô tô ở Việt Nam. Muốn thực thi các chính sách tốt, thì phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan, nếu thiếu liên kết, thực thi tách riêng, độc lập nhau thì rất khó đạt được một ngành công nghiệp hỗ trợ hiệu quả cho sản xuất và lắp ráp ôtô ở Việt Nam hiện nay

 

VIA tổng hợp

31-10-2018
Liên kết